Şema Terapi cinselliği Psikanaliz’in kurucusu Sigmund Freud gibi ruhsal alanı belirleyen merkezi dürtü olarak görmez. Merkezine karşılanmayan çocukluk ihtiyaçlarının doğuştan getirilen mizaçla harmanlanarak oluşturduğu uyum bozucu şema ve modları alan Şema Terapi Kuramı için yetişkinlik ihtiyacı olan cinsellik önemli bir dürtüdür. İnsan soyunun devamı bu eylem üzerine belirlenir. Ancak cinsellik insanlarda kompleks bir yapı barındırır ve sadece üremek anlamına gelmez. Cinsel eylem çiftler için iletişim, bağ kurma, yakınlık anlamına da gelir. Cinsellik aynı zamanda çiftler arasında ilişkinin sağlamlığını gösteren önemli bir ritüeldir. Cinsel alanın problemli olduğu partner ilişkilerinde iletişim problemleri ya başlamıştır ya da başlamak üzeredir.
Cinsellik Şema Terapi bakış açısıyla sabit bir modla açıklanamaz. Cinsel eylem sırasında hangi modda olunduğu kişiden kişiye değişir. Sağlıklı bir cinsel yaşamda baskın olmasını beklediğimiz modlar mutlu çocuk ve sağlıklı yetişkin modudur. Mutlu çocuk modunda yetişkinler spontan oyun, şefkat ve yakınlaşma ihtiyaçlarını; sağlıklı yetişkin modunda ise yetişkinlik ihtiyaçlarını uygun yollarla karşılar. Ancak cinsellik sadece mutlu çocuk ve sağlıklı yetişkin modunda geçmez. İnsanın en savunmasız anlarından biri olan cinsel eylem sırasında derinlerde yatan uyum bozucu şema ve modlar aktifleşmek için uygun ortamı bulur. Günlük yaşam içerisinde özenle kullanılan savunmalar işlevini kaybettiğinde üstü örtülenler, gizli olanlar ortaya çıkar. Yetişkin için oyun alanı olan cinsellik uyum bozucu şema ve modlar tarafından yönetilmeye başlandığında savaş alanına dönebilir. Bu savaş alanında baş karakterler agresyonun boşaltıldığı öfkeli çocuk modu; performans beklentilerinin olduğu talepkar ebeveyn modu; aşağılamanın, cezanın, yargının birbirine karıştığı cezalandırıcı ebeveyn modu hatta kişi bazında isimlendirebileceğimiz arka planında farklı uyum bozucu şemaların olduğu çok sayıda farklı mod olabilir.
Cinsellik fantezileri barındırır bazen de gerçeklikten kopup bir masala dönebilir. Pornografi cinselliğin masalıdır. İçerisinde gerçeklikten uzak üstün performans, kusursuz bedenler, hayali orgazmlar barındırır. Bu masal aynı zamanda dünya genelinde yüz milyarlarca dolar tarafından yönetilen büyük bir endüstridir. Peki bu masalın değeri nasıl bu kadar artabildi? Pornografi neye hizmet eder?
Cinsellik doğal olarak haz veren bir eylemdir. Cinsel birleşme ve orgazm sırasında mutluluk hormonu oksitosin ve dopamin salgılanır. İnsan temel olarak hazza odaklıdır ve hayatı boyunca farklı yollarla acıdan kaçıp hazza ulaşmaya çalışır. Üretmek, iletişim kurmak, sosyallik, duyguları ifade etmek, sevgi alışverişinde bulunabilmek gibi haz kaynakları tıkalıysa pornografi zevk almak için kolay ulaşılabilecek yollardan biridir. Geçmiş karşılanmamış ihtiyaçlarla doluysa sağlıklı yetişkin modunu devreye sokmak ve yetişkin için sağlıklı olan haz kaynaklarına ulaşmak o kadar zor olur. Partner ilişkisi kurmak, bu ilişkiyi sağlıklı bir şekilde sürdürmek için karşılıklı maddi manevi yatırım yapmak, cinsel alanı da buraya spontanite ile ekleyebilmek sağlıklı yetişkin modu ve mutlu çocuk modunu gerektirir ve bu modların yoğunluğu genelde incinmiş çocuk modunun yoğunluğu ile ters orantılıdır.
Yalnızlık, değersizlik, sevilmeme, yetersizlik gibi yaraları olan incinmiş çocuk modu ile baş etmek için kullanılan en yaygın uyum bozucu baş etme yolu kaçmaktır. Kaçmak her zaman uzaklaşmak demek değildir. Odaklanılması gereken meseleye bakmamak için başka bir uyarana yönelmek ve bu sayede ikame bir tatmin hissetmek kaçısın en kurnaz yoludur. Bu kaçış, kopuk kendini avutan uyum bozucu baş etme modu ile gerçekleşir. İçerden gelen incinmiş çocuk modunun sesi yüksekse bu sesi bastırabilmek için de ciddi bir uyaran bulmak gerekir. Peki zaten biyolojik olarak haz veren bir içerik sadece bir tık ötedeyse… O zaman acil çıkış kapısı kolay ulaşılabilir olur. Pornografi olumsuz iç sesleri hızlı şekilde susturur. Acıdan hazza geçen ve cinsel olarak uyarılan beden yeni bir yol öğrenir. Bu yol çok zahmetsizdir. Yatırım az, haz çok… Bu haz için bir ilişkiye yatırım yapılmaz, zorlu yollardan geçmek gerekmez. Pornografi bir nevi kokain etkisi uyandırır.
Porno izlemek beynin ödül mekanizmasını harekete geçirir. Ödül ile sonuçlanan eylemin pekişmesi, tekrarı ve sonrasında alışkanlık haline gelmesi bilindik bir durumdur. Beyin haz için hızlı bir yol öğrenir. Eğer izlenen miktar içerik artıyorsa zamanla tıpkı bir madde, alkol bağımlısı gibi dayanılmaz bir istekle porno izleme isteği kişide uyanabilir. Her tekrar bir sonraki kaçış için yol haritasını daha belirgin hale getirir. Ama bu masal burada bitmez, zamanla artan porno izleme isteği ve pornografideki masalsı içerik giderek kişiyi gerçeklikten koparabilir. Gerçek hayatta olan sex ile pornografik içerikteki sex birbirinden farklıdır. Uzun süreli porno izleyicileri gerçek ilişkilerden daha az zevk almaya başlar. Pornografik içerikte olan şiddet ise zevk ve şiddetin eşleşmesine neden olur. Maruz kalınan içerik şiddetin normalleşmesine katkı sağlar. Şiddet bir zevk aracı haline gelebilir.
Cinsellik bir ergen için aşırı derecede porno izleyerek öğreniliyorsa cinselliğe dair beklentileri çok yukarılara taşınır. İlk cinsellik deneyimi muhtemelen beklentisini karşılamayacaktır. Bu hayal kırıklığının üstesinden gelmek için seçeceği yol porno izleme miktarını arttırmak olursa zamanla biriyle tanışıp ilişkisine devam etme şansı azalabilir. Gerçek ilişkiler emek ister, pornografi ise zahmetsizdir. Hali hazırda romantik ilişkisi olmayan kişiler ise cinsellik ihtiyacını pornografik içerikle karşılamaya çalıştığında kolay yolu tercih edip ilişki kurma ve devam ettirme çabasından adım adım uzaklaşabilir. Porno izleme miktarı arttıkça ilişkisi olmayanların düzenli bir ilişki için çabası azalır, cinsel ilişkiden beklentileri artar. Gerçeklik ile fantezi arasındaki makas giderek açılır. İlişki içerisinde pornografi bağımlısı olan kişiler içinse partnerin cinsel isteklerini tatmin etmek zorlaşırken, yetersizliğe dair kaygılar artar. Porno izlemekten gelen haz kısa sürelidir. Alınan yakıt uzun süre götürmez. Araba yolda kaldığında yakıt ikmali gerekir. İncinmiş çocuk modu bir sonraki içsel ya da dışsal bir tetikleyici ile kontrolü ele aldığında onu direksiyondan indirmek için kullanılan kolay ve zahmetsiz olan pornografik içerik yine devreye girer. Mükemmel vücutlar, üstün performanslar zihnin koridorlarına yerleşir.
Pornografik içerik zaman geçtikçe kopuk kendini avutan modun ikame tatmini için seçtiği otomatik yol haline gelebilir bu durum gerçek partnerle yaşanabilecek arzunun, orgazmın önünde engel olur. Spontan şekilde devam edecek doğal bir eylem olan cinsellik zarar görür. Zihinde olan görüntülerle gerçeklik bir birine uymaz. Uyaran eşiği yükselmiştir. Zamanla gerçek hayatta olan cinsellik haz vermemeye başalar. Gerçek partner zihnin koridorlarındaki pornografik görüntün arkasında kaybolur. Yoğun pornografik içeriğe maruz kalan kopuk kendini avutan modun yaşam tuzağına düşen kişinin külkedisi masalında saat 12:00’yi gösterdiğinde at arabası balkabağına dönüşür. Tek ayakkabısını yatakta bırakan külkedisi ekranın karşısında soluğu alır. Gerçeklik bir masala feda olur.
İyi Hissetmek Dergi, Psikonet, Sayı: 3, Ağustos- Eylül 2021, Cinsellik Sayısında Yayımlanmıştır.
