Şema Terapi

Şema Terapi, kişinin yaşamındaki olumsuz düşünce kalıplarını ve duygusal reaksiyonları anlamak, fark etmek ve değiştirmek amacıyla kullanılan Bilişsel Davranışçı Terapi, Psikanalitik Yaklaşım/Nesne İlişkileri Kuramı, Bağlanma Kuramı ve Geştalt Terapi gibi psikoterapi ekollerinin tekniklerini bir potada birleştiren bütünleştirici bir yaklaşımdır.

Jeffrey E. Young tarafından geliştirilen Şema Terapi, özellikle kişinin çocukluk döneminde edindiği olumsuz şemaları ele alarak değiştirmeyi hedefler. Şema Terapi psikiyatrik/psikolojik problemlere birer semptom olarak bakmak yerine, semptomu ortaya çıkartan arka plandaki yaşantılara, çocukluk ve ergenlikte karşılanmamış ihtiyaçlara ve travmatik yaşantılara odaklanarak geçmişte eksik olanı tamamlamaya çalışan, tanı ve semptom odaklı olmak yerine köken odaklı bir psikoterapi modelidir. 

Şema, bireyin yaşamındaki temel inanç ve kalıpları temsil eden anı,duygu, düşünce ve duyumsamalardan oluşan soyut yapılarıdır. Bu şemalar genellikle kişinin çocukluk döneminde edindiği deneyimler, ilişkiler ve öğretilerle şekillenir. Şema Terapi bu uyum bozucu şemaların farkına varılmasını, anlaşılmasını ve değiştirilmesini amaçlar.

Randevu Al

Şema Terapisi'nin temel prensipleri şunlardır:

Şemaların Farkına Varma:

Bireyin yaşamındaki uyum bozucu şemaları tanımlamasına ve fark etmesine yardımcı olur. Bu, bireyin kendi düşünce ve davranış kalıplarını anlamasını sağlar.

Temel İhtiyaçların Tanımlanması

Terapist, bireyin temel ihtiyaçlarını ve bu ihtiyaçların nasıl karşılanması gerektiğini anlamaya çalışır. Uyum bozucu şemalar genellikle temel ihtiyaçların karşılanmaması veya yanlış şekilde karşılanması ile ilişkilidir.

Duygusal Tepkilerin Anlaşılması

Bireyin uyum bozucu şemalarına bağlı olarak geliştirdiği duygusal tepkileri anlamak ve bu tepkileri ele almak önemlidir. Şema Terapi, bireyin duygusal tepkilerini daha sağlıklı bir şekilde yönetmesine yardımcı olmayı amaçlar.

Alternatif Şemaların Geliştirilmesi

Terapi sürecinde, bireyin uyum bozucu şemalarını değiştirmeye yönelik alternatif, daha sağlıklı şemalar geliştirilmesi hedeflenir. Bu, bireyin daha olumlu bir yaşam tarzını benimsemesine katkıda bulunabilir.

İçsel Çatışmaların Çözülmesi:

Bireyin içsel çatışmalarını anlamak ve çözmek, Şema Terapi’nin bir diğer önemli hedefidir. Bu, kişinin daha sağlıklı bir benlik algısı ve ilişkiler geliştirmesine yardımcı olabilir.

Şema Terapisi genellikle bireysel terapi, .çift aile terapisi, çocuk ergen terapisi, grup terapisi bağlamında da kullanılabilir. Bu terapi modeli, özellikle kişilik bozuklukları, kronik depresyon, yeme bozuklukları, ilişki sorunları ve duygusal problemler gibi durumlarla başa çıkmada etkili olmaktadır.

Çocukluk Çağı Temel İhtiyaçları

Jeffrey E. Young’ın uyum bozucu şemaların oluşmasına neden olarak gördüğü çocukluk çağı temel ihtiyaçları aşağıdaki gibidir:

  1. Sevgi ve Kabul: Çocuklar, temel ihtiyaçlarından biri olan sevgi ve kabulü deneyimlemelidir. Ebeveynlerden, bakım verenlerden ve çevresel faktörlerden gelen olumlu duygusal destek, çocuğun kendini değerli hissetmesini ve güvenli bir bağ kurmasını sağlar.
  2. Güvenlik ve Korunma: Çocuklar, dünyayı keşfederken ve öğrenirken güvenli bir ortamda hissetmelidir. Ebeveynlerin ve bakım verenlerin sağladığı güvenli bir ortam, çocuğun duygusal ve fiziksel güvenliği için temel bir ihtiyaçtır.

  3. Özerklik ve Bağımsızlık: Çocuklar, kendi düşünce ve duygularını ifade etme yeteneği geliştirmelidir. Özerklik ve bağımsızlık, çocuğun kendi kararlarını alabilme, sorumlulukları üstlenebilme ve kişisel gelişimini sürdürebilme becerisini içerir.

  4. İlişki ve Bağlantı: Çocuklar, sosyal ilişkiler kurma ve başkalarıyla bağlantı kurma becerisi geliştirmelidir. Sağlıklı sosyal etkileşimler, çocuğun empati, işbirliği ve arkadaşlık kurma yeteneklerini destekler.

  5. Bağımsızlık ve İşbirliği: Çocuklar, hem bağımsızlık hem de işbirliği yeteneklerini geliştirmelidir. Kendi başına kararlar alabilme ve aynı zamanda diğerleriyle işbirliği yapabilme becerisi, çocuğun yaşamındaki dengeyi sağlar.

Şema terapisi, bu çocukluk çağı temel ihtiyaçlarının, bireyin yetişkin yaşamında olumsuz şemaların oluşumunda etkili olduğunu vurgular. Terapi sürecinde, bireyin bu temel ihtiyaçlarına yönelik eksikliklerin farkına varılması ve sağlıklı şemaların oluşturulması üzerinde çalışılır. Böylece, kişi daha sağlıklı duygusal tepkiler geliştirerek yaşam kalitesini artırabilir.